چین که تا همین چند سال پیش موتور اصلی قیمت‌گذاری فولاد در جهان بود، زیر فشار رکود داخلی، موج جریمه‌های تجاری و الزامات سخت‌گیرانه محیط‌زیستی، بزرگ‌ترین تغییر استراتژی صادراتی یک دهه اخیر خود را آغاز کرده است؛ چرخشی که نه‌تنها ترکیب سبد صادراتی این غول آسیایی را متحول کرده، بلکه قواعد رقابت در بازار جهانی فولاد را نیز از نو تعریف می‌کند.

شوک ژئوپلیتیک مارس ۲۰۲۶ به قلب تپنده صنعت فولاد ایران، فراتر از یک توقف موضعی تولید، معماری زنجیره تأمین جهانی را دستخوش دگرگونی بنیادین کرده است. خروج ناگهانی و ماهانه تا ۱۱۰ هزار تن از ظرفیت صادراتی محصولات نیمه‌نهایی فولاد مبارکه و خوزستان، نه‌تنها موازنه رقابتی در بازارهای خاورمیانه و آفریقا را در هم شکسته، بلکه دومینویی از تغییر مسیرهای استراتژیک را در تجارت دریایی به حرکت درآورده است؛ جایی که چین، به‌عنوان بازیگر مسلط، جریان صادراتی خود را با چابکی از بازارهای فلج‌شده خلیج فارس به سوی جنوب شرق آسیا هدایت کرده است. این بازآرایی اجباری شبکه‌های تأمین، در تلاقی با جهش هزینه‌های لجستیک و انرژی، اقتصاد جهانی فولاد را در گردابی از فشارهای تورمی پایدار و پارادوکس‌های قیمتی گرفتار کرده و نظم پیشین بازار را به چالش کشیده است.

بازار جهانی فولاد در هفته گذشته تحت‌تأثیر تعطیلات سال نو چین در فضایی کم‌نوسان دنبال شد؛ در حالی که قیمت سنگ‌آهن افت محسوسی را تجربه کرد، بازار قراضه، بیلت، مقاطع و ورق در اغلب مناطق جهان با نوسانات محدود و ثبات نسبی همراه بود.

پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که بازار جهانی فولاد در سال ۲۰۲۶ تحت‌تأثیر تصمیمات حقوقی در حوزه تجارت بین‌الملل و تنش‌های ژئوپلیتیکی قرار خواهد گرفت، در حالی که تقاضای جهانی فولاد با رشد ملایم ۳.۱ درصدی مواجه خواهد بود.

دوازدهمین کنفرانس بین‌ المللی فولاد استیل پرایس ۱۶ آذرماه ۱۴۰۴ به میزبانی تهران برگزار می شود.

صنعت فولاد جهان در شرایطی پیچیده و رقابتی قرار دارد؛ از فشار تولید بیش از حد چین تا نوسانات تعرفه‌ های بین‌ المللی. در این میان، تمرکز بر تولید فولاد سبز و سرمایه‌ گذاری در فناوری‌ های نوین به عنوان مسیر راهبردی، نه‌ تنها می‌تواند بهره‌وری و کاهش انتشار کربن را بهبود بخشد، بلکه سهم ایران و دیگر کشور‌ها را در بازار‌های جهانی افزایش دهد و رقابت‌ پذیری صنعت را به شکل چشمگیری تقویت کند.

بازار جهانی فولاد در حالی هفته‌ای کم‌ رمق را پشت سر گذاشت که افت مداوم تقاضا در آسیا و سکون بازارهای منطقه‌ای، مسیر قیمت‌ها را به سوی کاهش یا ثبات شکننده سوق داد.

آغاز بهره‌ برداری از پروژه عظیم سیماندو در گینه، که یکی از بزرگ‌ ترین ذخایر سنگ‌ آهن پرعیار جهان به‌شمار می‌رود، معادلات بازار جهانی فولاد را وارد مرحله‌ ای تازه کرده است.

دولت در سیاست جدید خود، گاز تحویلی به صنایع فولاد به‌ویژه واحدهای تولید آهن اسفنجی را با تعرفه سوختی محاسبه می‌کند؛ تصمیمی که به گفته یک کارشناس صنعتی، بر پایه یک خطای مفهومی و ساختاری اتخاذ شده و می‌تواند مزیت راهبردی ایران در بازار جهانی فولاد را به مخاطره اندازد.

کیوان جعفری‌ طهرانی، کارشناس ارشد بازارهای صنایع فلزی و معدنی: از سال ۲۰۱۴ حضور شرکت‌ های خارجی در کشور آفریقا قوت گرفته و در حال‌حاضر چین و عربستان صعودی حضوری فعال دارند.

در شرایطی که اقتصاد ایران با نوسانات ارزی، تحریم‌های بین‌المللی و رکود داخلی مواجه است، نقش بنگاه‌های صنعتی در خلق ارزش افزوده، تولید ثروت و تقویت توان صادراتی کشور از اهمیت ویژه‌ای برخوردار شده‌اند. در این میان، شرکت فولاد مبارکه به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده فولاد در منطقه، توانسته با اتخاذ استراتژی‌های نوین در بازاریابی، تولید هدفمند، و بهره‌گیری از ظرفیت‌های بین‌المللی، عملکردی فراتر از انتظار ارائه دهد.

بر اساس تازه‌ترین آمار انجمن جهانی فولاد، شرکت فولاد مبارکه اصفهان در سال ۲۰۲۴ با تولید ۱۰.۱۹ میلیون تن فولاد خام، تنها نماینده ایران در جمع یکصد تولیدکننده برتر جهان است. این شرکت در رتبه ۴۴ جهانی قرار گرفته، هرچند نسبت به سال قبل (رتبه ۴۳) یک پله افت را تجربه کرده است. این وضعیت، واقعیتی تلخ را برای صنعت فولاد ایران گواهی می‌دهد؛ غیبت دیگر بازیگران ایرانی و توقف رقابت‌پذیری در سطح بین‌المللی. چرا که کشور‌های منطقه، شرکت‌هایی، چون توسیالی و اِردمیر ترکیه، اِزاستیل مصر و حدید عربستان را به جمع صد شرکت برتر جهان فرستاده‌اند، در ایران تنها نام فولاد مبارکه روی این فهرست باقی مانده است. این موضوع فقط یک اتفاق نیست؛ بلکه ریشه در سیاست‌گذاری‌های غلط، چالش‌های داخلی و ضعف در دیپلماسی اقتصادی دارد.