با وجود نقش کلیدی زغال‌ سنگ در تولید فولاد در سطح جهانی، سهم روش کوره‌ بلند در ایران تنها حدود ۱۵ درصد است این در حالی است که بیش از ۸۰ درصد فولاد کشور با روش احیای مستقیم و با تکیه بر گاز طبیعی تولید می‌شود؛ مسیری که در شرایط ناترازی انرژی ، چالش‌ های جدی برای صنعت فولاد ایران ایجاد کرده است.

هدف‌گذاری فولاد خوزستان دستیابی به ظرفیت تولید سالانه ۱۳.۶ میلیون تُن فولاد تا افق ۱۴۱۰ یعنی سهم ۲۵ درصدی تولید فولاد کشور است. این هدف در چارچوب چشم‌انداز بلندمدت شرکت و به‌منظور ارتقای جایگاه ایران در زنجیره ارزش جهانی فولاد تعریف شده است.

عدم رشد فروش متناسب با رشد تورم و رشد بی‌سابقه نرخ نهاده‌های تولید فولاد، مهم‌ترین دلیل افت سود شرکت‌هاست؛ از طرفی فولادسازان به‌منظور دستیابی به تولید پایدار، در پروژه‌های زیرساختی نظیر احداث نیروگاه و انتقال آب سرمایه‌گذاری کرده‌اند و این امر باعث صرف نقدینگی در این زمینه شده که به تبع آن شرکت‌ها مجبور به تأمين مالی بیشتر و تحمل هزینه‌های مالی بالاتر شده‌اند. این وضعیت در گزارش های سه ماهه اول سال ۱۴۰۴ بیشتر خود را نشان داد که به زعم کارشناسان، دلیل عمده آن شرایط ناپایدار اقتصاد کشور است. برای اثبات این موضوع، در این نوشتار، بهای تمام‌شده فولاد و اثرات انعکاس این ریسک‌ها را مورد بررسی قرار داده‌ایم.

وحید یعقوبی، عضو انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران با اشاره به جزئیات جلسه‌ای که درباره مدیریت برق صنایع برگزار شده، گفت: اخیراً جلسه‌ای با محوریت مسائل مرتبط با برق صنایع در وزارت کشور برگزار شده که از موضوعات آن، مذاکره درباره تداوم یا قطع برق تابلو سبز بوده است. البته هنوز جزئیات دقیقی از کیفیت و نتایج این جلسه در دست نیست.

صنعت فولاد یکی از ارکان اصلی صنایع زیرساختی کشور به‌شمار می‌رود و نقشی کلیدی در توسعه اقتصادی و تأمین ارز ایفا می‌کند. این صنعت به‌دلیل گستره کاربرد‌های آن در حوزه‌هایی نظیر ساختمان‌سازی، صنایع خودروسازی، زیرساخت‌های حمل‌ونقل، تجهیزات صنعتی و صادرات، جایگاه ویژه‌ای در اقتصاد ایران دارد.

تجارت جهانی زغال‌سنگ کک‌شو در نیمه اول سال ۲۰۲۵ با کاهش ۶ درصدی نسبت به سال قبل، به ۱۷۲.۴ میلیون تن رسید. این کاهش عمدتاً ناشی از افت تولید فولاد، افزایش عرضه داخلی در برخی بازارها و تغییر الگوهای تجاری بود. هند و چین، به عنوان واردکنندگان اصلی، خریدهای وارداتی خود را کاهش دادند.

در چهار سال گذشته، صنعت فولاد کشور بیش از ۱۴ میلیارد دلار زیان مستقیم دیده است. فقط در سال ۱۴۰۳، طبق برآورد‌های انجام‌شده، حدود ۵.۵ میلیارد دلار خسارت به دلیل کاهش تولید، توقف صادرات، آسیب تجهیزات، و عدم تحقق تعهدات تجاری به اقتصاد این بخش وارد شده است. در این سال، تولید فولاد خام و نیم‌ساخته‌ها نسبت به سال قبل کاهش چشم‌گیری داشته؛ برای مثال، تولید شمش فولادی بیش از ۲ میلیون تن کمتر از سال ۱۴۰۲ گزارش شده که با قیمت‌های جهانی معادل یک میلیارد دلار زیان مستقیم ارزی برای کشور است.

امروز توسط ادارات برق منطقه‌ای به مدیران شرکت‌های فولادی و سیمانی کشور اعلام شده که از فردا به مدت ۱۵ روز حداکثر تا ۱۰ درصد دیماند خود را مصرف کنند که به معنی توقف تولید در کارخانه‌های زنجیره فولاد، حداقل در احیا و فولادسازی است و کارخانه‌ها فقط قادر به حفظ روشنایی خواهند بود.

بر مبنای سند راهبردی وزارت صنعت، معدن و تجارت، چشم‌انداز صنعت فولاد ایران در افق ۱۴۰۴ به گونه‌ای ترسیم شده است که کشور بتواند با ۵۵ میلیون تن تولید فولاد خام به جایگاه هفتم بزرگ‌ترین تولیدکنندگان این محصول استراتژیک در دنیا برسد. همچنین از این میزان تولید، ۳۶ میلیون تن برای صادرات هدف‌گذاری شده است.

سید محمد اتابک روز سه شنبه در آیین افتتاح خط تولید تیرآهن شرق کشور (کارخانه خیام سپهر فولاد نیشابور) اظهار کرد: خوشبختانه فولاد ایران در جایگاه دهم جهان قرار دارد که اگر به سال‌های گذشته نگاه کنیم، ظرفیت تولید ایران بیش از ۲ میلیون تن نبود اما امروز، پس از انقلاب شکوهمند اسلامی، با بیش از ۴۸ میلیون تن ظرفیت در جایگاه دهم دنیا قرار دارد.

با توجه به نام‌گذاری سال ۱۴۰۴ در این گزارش به «سرمایه‌گذاری برای تولید» در صنعت فولاد و تأثیرات آن بر اقتصاد ملی پرداخته شده است. همچنین نگاهی به تجربه شرکت‌های پیشرو جهانی در این عرصه داشته‌ایم.

صنعت فولاد ایران در سال ۱۴۰۳ با تأثیرات قابل توجه ناشی از ناترازی انرژی، به ویژه کمبود برق و گاز طبیعی، مواجه شد. این وضعیت منجر به کاهش چشمگیر در حجم تولید، افزایش هزینه‌های عملیاتی، ارزش تولید از دست رفته صادراتی و زیان‌های مالی قابل توجه برای فعالان این بخش شد. در این سال، محدودیت‌های فزاینده در تأمین انرژی، به ویژه در فصول گرم و سرد، زنجیره تولید فولاد را مختل کرد و توان رقابتی تولیدکنندگان داخلی را در بازارهای جهانی تحت تأثیر قرار داد.