شوک ژئوپلیتیک مارس ۲۰۲۶ به قلب تپنده صنعت فولاد ایران، فراتر از یک توقف موضعی تولید، معماری زنجیره تأمین جهانی را دستخوش دگرگونی بنیادین کرده است. خروج ناگهانی و ماهانه تا ۱۱۰ هزار تن از ظرفیت صادراتی محصولات نیمه‌نهایی فولاد مبارکه و خوزستان، نه‌تنها موازنه رقابتی در بازارهای خاورمیانه و آفریقا را در هم شکسته، بلکه دومینویی از تغییر مسیرهای استراتژیک را در تجارت دریایی به حرکت درآورده است؛ جایی که چین، به‌عنوان بازیگر مسلط، جریان صادراتی خود را با چابکی از بازارهای فلج‌شده خلیج فارس به سوی جنوب شرق آسیا هدایت کرده است. این بازآرایی اجباری شبکه‌های تأمین، در تلاقی با جهش هزینه‌های لجستیک و انرژی، اقتصاد جهانی فولاد را در گردابی از فشارهای تورمی پایدار و پارادوکس‌های قیمتی گرفتار کرده و نظم پیشین بازار را به چالش کشیده است.

روزی از روزهای سال ۱۹۹۶ (۱۳۷۵ شمسی)، در شهر آرام و نسبتاً ناشناخته‌ای در هلند به نام واسِنار (Wassenaar)، نمایندگان ده‌ها کشور صنعتی گرد هم آمدند. جنگ سرد تازه به پایان رسیده بود، اما دغدغه‌ای تازه جای آن را گرفته بود: اگر دیگر رقابت دوقطبی وجود ندارد، چگونه باید از گسترش فناوری‌هایی که می‌توانند به‌سرعت به ابزار قدرت نظامی تبدیل شوند، جلوگیری کرد؟

شرکت فولاد آلیاژی ایران با تدوین چارچوب جدید همکاری‌های بین‌المللی، مسیر مذاکرات و قراردادهای خارجی خود را بر پایه ارزیابی ریسک، انتقال فناوری و انتخاب شرکای باثبات اقتصادی بازتعریف کرد؛ رویکردی که تمرکز آن بر چین، بازارهای آفریقا و ظرفیت‌های منطقه‌ای است.

فولاد هرمزگان در ۱۱ ماهه سال ۱۴۰۴ با ثبت رشد ۳۴ درصدی تولید اسلب و افزایش ۶۶ درصدی درآمد، کارنامه‌ای درخشان بر جای گذاشت؛ عملکردی که در شرایط ناترازی انرژی و نوسانات بازار، جایگاه این شرکت را در زنجیره فولاد کشور تقویت کرده است.

شرکت معدنی و صنعتی گل گهر در نشست شورای اطلاع‌رسانی دولت به عنوان یکی از موفق‌ترین بنگاه‌های اقتصادی کشور معرفی شد؛ شرکتی که به گفته مدیران ارشد، با وجود محدودیت‌ها توانسته رکوردهای تولید ثبت کند و پروژه‌هایی با سرمایه‌گذاری ده‌ها هزار میلیارد تومانی را به بهره‌برداری برساند.

فولاد خوزستان در گزارش ۱۱ ماهه منتهی به بهمن ۱۴۰۴، با ثبت ۹۸ همت درآمد فروش، رشد ۴۱ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل را محقق کرد. افزایش نرخ فروش و تقویت صادرات بلوم و بیلت، دو عامل اصلی این جهش درآمدی بوده‌اند.

صنعت آلومینیوم ونزوئلا برای راه‌اندازی مجدد ظرفیت‌های موجود به حدود ۲.۳ میلیارد دلار سرمایه نیاز دارد. کارشناسان معتقدند علاوه بر سرمایه‌گذاری، اصلاحات عمیق در حکمرانی، جذب شریک بین‌المللی و تضمین ثبات اقتصادی شرط اصلی احیای این صنعت است؛ در غیر این صورت، ریسک‌های بالا مانع بازگشت ونزوئلا به بازار جهانی خواهد شد.

افزایش ۶۶ درصدی نرخ گاز صنایع در بهمن‌ماه، هم‌زمان با محدودیت‌های ۳۰ تا ۵۰ درصدی مصرف، هزینه تولید فولاد را به‌طور محسوسی بالا برده است. فعالان صنعتی معتقدند این تصمیم، مزیت رقابتی صنعت فولاد را که بر پایه انرژی ارزان شکل گرفته، تضعیف کرده و می‌تواند بر تولید، صادرات و تحقق هدف ۵۵ میلیون تن فولاد کشور اثر منفی بگذارد.

در آستانه بررسی بودجه ۱۴۰۵، تعیین رقم ۹۸ همتی برای حقوق دولتی معادن، نگرانی فعالان زنجیره فولاد را تشدید کرده است؛ به‌ویژه در پهنه‌هایی مانند سنگان که سهم قابل توجهی در تأمین خوراک فولاد کشور دارند و هم‌زمان با ناترازی انرژی، جهش هزینه‌ها و ثبات چندساله قیمت سنگ‌آهن، با چالش جدی تاب‌آوری تولید روبه‌رو هستند.

آرمان دستیابی به ظرفیت ۵۵ میلیون تن فولاد و ارتقای جایگاه جهانی، در حالی دنبال می‌شود که محدودیت‌های برق و گاز و بی‌ثباتی سیاست‌های ارزی، صنعت را با چالش‌های جدی روبه‌رو کرده است؛ با این حال تمرکز بر صادرات و تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر، نشانه‌ای از انعطاف‌پذیری فولادسازان بزرگ از جمله شرکت فولاد مبارکه اصفهان در عبور از رکود و بحران انرژی است.

همزمان با سالروز دریافت گواهینامه‌های سازمان بین‌المللی استانداردسازی در حوزه مدیریت شکایت و رضایت مشتری، شرکت فولاد مبارکه اصفهان اعلام کرد استقرار استانداردهای ISO 10002 و ISO 10004 نقش کلیدی در افزایش رضایت مشتریان، توسعه صادرات، اخذ نشان CE اروپا و گواهینامه BIS هند و تقویت جایگاه رقابتی این فولادساز در بازارهای جهانی داشته است.

افزایش ناگهانی ۶۶ درصدی نرخ گاز صنایع فولادی، در حالی رقم خورده که تولید هم‌زمان با محدودیت برق و سهمیه‌بندی گاز دست‌وپنجه نرم می‌کند؛ فشاری دوگانه که مزیت رقابتی را تضعیف کرده، خسارت‌ها را به میلیاردها دلار رسانده و فاصله با اهداف تولیدی را بیش از پیش افزایش داده است.