به گزارش تجارت، معدن و فولاد: سال ۲۰۲۵ را میتوان یکی از پرتنشترین و در عین حال سرنوشتسازترین مقاطع تاریخ معاصر بازار مس دانست؛ سالی که همزمانی اختلالهای گسترده در بخش معدن، اعمال سیاستهای تعرفهای از سوی ایالات متحده آمریکا و تقویت چشمانداز تقاضا، ساختار تجارت جهانی این فلز راهبردی را دگرگون کرد. در چنین فضایی، مس بیش از هر زمان دیگری در کانون توجه بازارهای کالایی قرار گرفت و نوسانات قیمتی آن به یکی از شاخصهای کلیدی ارزیابی ریسک در اقتصاد جهانی بدل شد.
نیروی محرک اصلی بازار مس در سال ۲۰۲۵، تداوم روند جهانی الکتریکیسازی و توسعه زیرساختهای دیجیتال بود. رشد ضریب نفوذ خودروهای الکتریکی، توسعه شبکههای انتقال برق و سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، همچنان بنیان تقاضای ساختاری این فلز را در سال گذشته میلادی تقویت کرد. علاوهبراین، رشد سریع استفاده از هوش مصنوعی و افزایش نیاز به توسعه مراکز داده، چشمانداز مصرف مس در تجهیزات الکتریکی، کابلکشی و زیرساختهای ارتباطی را بیش از پیش تغییر داد.
این انتظارات مثبت در سمت تقاضا، در کنار محدودیتهای عرضه و بیثباتیهای سیاسی، زمینهساز جهشی کمسابقه در قیمتها شد. در آغاز ماه ژانویه ۲۰۲۶، قیمت نقدی مس در بورس فلزات لندن برای نخستین بار از مرز ۱۳ هزار دلار به ازای هر تن عبور کرد؛ سطحی تاریخی که بیانگر شدت فشارهای همزمان سمت عرضه و تقاضا بود. این روند صعودی حتی پس از ثبت رکورد اولیه نیز تداوم یافت و بازار وارد فاز جدیدی از بازتنظیم سطوح قیمتی شد.
کانونهای اصلی تولید فلز سرخ
در بخش عرضه، شیلی همچنان جایگاه نخست تولید جهانی مس از معادن را در اختیار دارد. این کشور در سال ۲۰۲۵ بیش از پنج میلیون تن مس استخراج کرد و نزدیک به یکچهارم از سهم عرضه جهانی فلز سرخ را به خود اختصاص داد. پیشبینیها نیز حکایت از آن دارد که شیلی در افق میانمدت و حتی تا سال ۲۰۵۰ جایگاه برتر خود را حفظ خواهد کرد.
بزرگترین معدن مس جهان یعنی معدن «Escondida» در شورهزار آتاکاما، تحت مدیریت شرکت «BHP» همچنان ستون اصلی تولید فلز سرخ در این کشور به شمار میرود. شرکت «BHP» در راستای جبران افت احتمالی ظرفیت تولید طی سالهای پایانی دهه ۲۰۲۰، برنامه سرمایهگذاری ۱۴ میلیارد دلاری برای توسعه داراییهای مس خود در شیلی ارائه کرد و در سال ۲۰۲۵ نیز ظرفیت تولید این معدن را حدود ۱۰ درصد نسبت به سال ۲۰۲۴ افزایش داد.
ناگفته نماند تحولات سیاسی نیز در این کشور در تغییر راهبردهای صورتگرفته بیتاثیر نبوده است. از سوی دیگر، پیروزی خوزه آنتونیو کاست در انتخابات سراسری ماه نوامبر ۲۰۲۵ و پایان دوره دولت گابریل بوریک، نشانهای از تغییر جهتگیری سیاسی در شیلی بود. با این حال، انتظار میرود ساختار شرکت دولتی «Codelco» به عنوان دومین تولیدکننده بزرگ مس جهان، بدون تغییرات بنیادین حفظ شود؛ موضوعی که برای ثبات عرضه جهانی اهمیت ویژهای دارد.
طبق آخرین آمارها، پس از شیلی، جمهوری دموکراتیک کنگو با سهمی در حدود ۱۵ درصد از عرضه جهانی، جایگاه دوم تولید مس را در اختیار دارد. معادن «Tenke» و «Kamoa-Kakula» که به ترتیب تحت مدیریت شرکتهای «CMOC» و «Ivanhoe» قرار دارند، بزرگترین داراییهای مس جمهوری دموکراتیک کنگو محسوب میشوند و نقش تعیینکنندهای در توازن عرضه جهانی این فلز ایفا میکنند.
۲۰۲۵؛ سالی پرحادثه برای معادن مس
با وجود چشمانداز مطلوب تقاضا، سال ۲۰۲۵ برای بخش معدن مس با مجموعهای از حوادث و اختلالهای کمسابقه همراه بود که رشد ظرفیت تولید جهانی این فلز پایه را به حدود ۱٫۳ درصد محدود کرد؛ رقمی که فاصله معناداری با پیشبینیهای گذشته داشت. مهمترین رویداد، رانش عظیم زمین در معدن «Grasberg» اندونزی در ماه سپتامبر ۲۰۲۵ بود؛ معدنی که تحت مالکیت شرکت «Freeport-McMoRan» قرار دارد.
این حادثه به توقف عملیات استخراج و کاهش ۴۳ درصدی تولید مس از این معدن در مقایسه با سال ۲۰۲۴ انجامید. ابعاد افت تولید مس در معدن «Grasberg» به گونهای بود که میتوان آن را معادل ظرفیت یکی از بزرگترین معادن مس جهان دانست.
در جمهوری دموکراتیک کنگو نیز معدن «Kamoa-Kakula» با وجود عملکرد مناسب در سال ۲۰۲۴، در پی فعالیتهای لرزهای و وقوع سیلاب در ماه می ۲۰۲۵ با کاهش دسترسی به کانسنگهای پرعیار مس مواجه شد و تولید آن حدود ۸ درصد کاهش یافت؛ اگرچه خوشبختانه این حادثه تلفات انسانی در پی نداشت.
در شیلی نیز ریزش معدن «El Teniente» متعلق به شرکت «Codelco» که در پی وقوع زمینلرزهای شدیدتر از سطح پیشبینیشده در طراحی سازه رخ داد، موجب کاهش ۱۰ درصدی تولید سالانه این معدن شد.
علاوه بر این موارد، از میان ۲۰ معدن بزرگ مس جهان، ۱۱ معدن در سال ۲۰۲۵ کاهش ظرفیت تولید را تجربه کردند. حتی در غیاب حوادث غیرمترقبه، چالشهایی نظیر پیچیدگی فزاینده کانسنگها، محدودیت منابع آب و مسائل فنی در فرایند استخراج، عملکرد برخی معادن از جمله معدن «Collahuasi» شیلی را تحت فشار قرار داد.
سیاستهای تعرفهای آمریکا؛ شوک به تجارت جهانی مس
دومین محور اثرگذار بر بازار مس در سال ۲۰۲۵، سیاستهای تعرفهای دولت ایالات متحده آمریکا بود. در پی آغاز تحقیقاتی ذیل بخش ۲۳۲ قانون تجارت آمریکا درباره واردات مس، دونالد ترامپ در ماه جولای ۲۰۲۵ تعرفهای ۵۰ درصدی بر واردات مس اعلام کرد. این تصمیم موجب ایجاد اختلاف قیمتی قابل توجه میان محصولات مس معاملهشده در بورس کالای شیکاگو و بورس فلزات لندن شد.
در عین حال، در ادامه مشخص شد که مس تصفیهشده از شمول این تعرفه مستثنی شده است اما فضای ابهام همچنان بر بازار مس سایه افکند. فعالان بازار انتظار دارند در بازنگریهای بعدی، احتمالا مس تصفیهشده نیز مشمول تعرفه واردات تعیینشده از سوی دولت ترامپ شود؛ موضوعی که از هماکنون بر جریان تجارت این فلز اثر گذاشته است.
در نتیجه تهدید به وضع تعرفهها، حجم واردات مس به آمریکا افزایش یافت. با وجود آنکه صادرات کلی مس تصفیهشده شیلی در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۳ درصد کاهش یافت اما صادرات مس تولیدی این کشور به آمریکا ۲۸ درصد رشد را تجربه کرد.
کاهش عرضه مس شیلی در سایر بازارها نیز موجب شد اروپا واردات خود از چین را به طور محسوسی افزایش دهد؛ تغییری که نشاندهنده بازآرایی تدریجی مسیرهای تامین در بازار جهانی فلز سرخ است.
نظم نوین بازار مس
به نقل از مجله «Digital mining»،مجموعه عوامل یادشده، تقاضای پرقدرت ناشی از گذار به تجدیدپذیرها و اقتصاد دیجیتال، اختلالهای عرضه در معادن بزرگ و بیثباتی سیاستهای تجاری، بازار مس را در سال ۲۰۲۵ وارد مرحلهای تازه کرد. عبور قیمتها از مرز ۱۳ هزار دلار در هر تن در بورس فلزات لندن و تداوم آن در ماه ژانویه ۲۰۲۶، نشانهای از غلبه فضای صعودی قیمتی بر بازار این فلز است.
با این حال، برخی تحلیلگران نسبت به پایداری این سطوح قیمتی تردید دارند و معتقدند بخشی از رشد اخیر ممکن است فراتر از واقعیتهای بنیادین عرضه و تقاضا باشد. با وجود این ملاحظات، جریان سرمایه و انتظارات مثبت همچنان به تقویت روند افزایشی کمک کرده و مس را در آستانه ورود به دورهای جدید از نوسانات ساختاری قرار داده است.
به نظر میرسد محورهای اصلی شکلدهنده بازار مس در سال ۲۰۲۵ یعنی اختلال عرضه، تنشهای تجاری و جهش تقاضای فناورانه، در سال ۲۰۲۶ نیز تداوم یابد؛ مسیری که میتواند جایگاه فلز سرخ را بیش از پیش به عنوان یکی از راهبردیترین مواد معدنی قرن ۲۱ تثبیت کند.
منبع: فلزات آنلاین
