به گزارش تجارت، معدن و فولاد: افزایش قیمت و اختلال در عرضه LNG در پی تشدید جنگ خاورمیانه، نیروگاههای دارای ظرفیت مازاد زغال سنگ را به سمت استفاده بیشتر از این سوخت سوق داده و تقاضای جهانی زغال سنگ را در سال جاری به سطح بیسابقه ۸.۹۴ میلیارد تن خواهد رساند.
آژانس بینالمللی انرژی (IEA) پیشبینی کرد تقاضای جهانی زغال سنگ در سال ۲۰۲۶ تحت تأثیر جنگ خاورمیانه و اختلال در جریان انتقال نفت و گاز طبیعی مایعشده (LNG) از تنگه هرمز، ۱.۲ درصد افزایش یابد و به رکورد تاریخی ۸.۹۴ میلیارد تن برسد.
این پیشبینی در حالی منتشر شده که آژانس بینالمللی انرژی پیشتر انتظار داشت تقاضای جهانی زغال سنگ در سال جاری اندکی کاهش پیدا کند، اما اختلالات ایجادشده در بازار انرژی بهدنبال جنگ آمریکا و ایران، معادله عرضه سوخت نیروگاهها را تغییر داده و استفاده از زغال سنگ برای تولید برق را افزایش داده است.
جنگ خاورمیانه معادله سوخت نیروگاهها را تغییر داد
بر اساس گزارش جدید آژانس بینالمللی انرژی از وضعیت بازار زغال سنگ، اختلال در محمولههای نفت و LNG عبوری از تنگه هرمز از زمان آغاز جنگ خاورمیانه، قیمت انرژی را افزایش داده است.
این شرایط کشورهایی را که دارای ناوگان نیروگاهی گازسوز و ظرفیت مازاد زغال سنگ هستند، به سمت افزایش تولید برق با استفاده از زغال سنگ سوق داده است. به گفته IEA، مصرف زغال سنگ در اروپا، ژاپن، کره جنوبی، چین و برخی دیگر از بازارهای جهانی، بیشتر از سطحی بوده که پیشتر انتظار میرفت.
در واقع، افزایش قیمت و محدودیت دسترسی به گاز، بار دیگر زغال سنگ را بهعنوان یک سوخت جایگزین در سبد تولید برق مطرح کرده است؛ اتفاقی که میتواند روند کاهش مصرف این سوخت فسیلی را که طی سالهای اخیر در بسیاری از اقتصادهای توسعهیافته دنبال شده بود، به تعویق بیندازد.
تنگه هرمز، متغیر کلیدی بازار زغال سنگ
چشمانداز تقاضای زغال سنگ در سال ۲۰۲۷ همچنان با عدم قطعیت قابلتوجهی مواجه است و بخش مهمی از آن به وضعیت تردد کشتیها در تنگه هرمز وابسته خواهد بود. آژانس بینالمللی انرژی اعلام کرده است اگر تردد کشتیها در این مسیر راهبردی به شرایط عادی بازگردد، تقاضای جهانی زغال سنگ در سال آینده میتواند کاهش پیدا کند. با این حال، اگر تنگه هرمز همچنان تا حد زیادی برای حمل محمولههای LNG بسته باقی بماند، تقاضا برای زغال سنگ میتواند بار دیگر افزایش یابد.
اهمیت تنگه هرمز در این معادله به نقش آن در انتقال انرژی خاورمیانه بازمیگردد. اختلال طولانیمدت در این مسیر میتواند هزینه و ریسک تأمین گاز را برای واردکنندگان افزایش دهد و نیروگاههایی را که امکان تغییر سوخت دارند، به استفاده بیشتر از زغال سنگ وادار کند.
تولید جهانی زغال سنگ کاهش مییابد
در سمت عرضه، آژانس بینالمللی انرژی انتظار دارد تولید جهانی زغال سنگ در سال جاری کاهش پیدا کند، هرچند مجموع تولید همچنان برای سومین سال متوالی بالاتر از ۹ میلیارد تن باقی خواهد ماند.
این موضوع نشان میدهد بازار جهانی زغال سنگ با وجود کاهش مورد انتظار تولید، همچنان در مقیاسی بسیار بزرگ فعالیت خواهد کرد و تقاضای نیروگاهی میتواند نقش تعیینکنندهای در حفظ سطح بالای تولید داشته باشد. در همین حال، چین بهعنوان بزرگترین تولیدکننده زغال سنگ جهان، با کاهش تولید مواجه شده است.
کاهش تولید چین پس از حادثه معدن
تولید زغال سنگ چین پس از انجام بازرسیهای ایمنی در معادن کاهش یافته است. این بازرسیها در پی وقوع یک حادثه بزرگ معدنی در ماه مه انجام شد و به کاهش قابلتوجه تولید زغال سنگ در این کشور انجامید.
چین همزمان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان و مصرفکنندگان زغال سنگ جهان است؛ بنابراین هرگونه تغییر محسوس در تولید این کشور میتواند بر توازن عرضه و تقاضا و همچنین تجارت بینالمللی زغال سنگ اثرگذار باشد. با این حال، افزایش مصرف زغال سنگ در چین و سایر بازارها، در کنار محدودیت عرضه گاز و LNG، میتواند بخشی از فشار ناشی از کاهش تولید را جبران کند.
بازگشت موقت زغال سنگ به کانون بازار انرژی
پیشبینی جدید IEA نشان میدهد بحران انرژی ناشی از جنگ خاورمیانه، حتی در شرایطی که سیاستهای جهانی برای کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی ادامه دارد، میتواند مسیر بازار را در کوتاهمدت تغییر دهد. رشد ۱.۲ درصدی تقاضای جهانی زغال سنگ و رسیدن مصرف به ۸.۹۴ میلیارد تن در سال ۲۰۲۶ بیانگر آن است که امنیت انرژی در شرایط بحران میتواند بر روند گذار انرژی غلبه کند.
در این میان، سرنوشت تنگه هرمز به یکی از مهمترین متغیرهای بازار تبدیل شده است؛ بازگشت جریان عادی LNG میتواند مصرف زغال سنگ را در سال ۲۰۲۷ کاهش دهد، اما تداوم اختلال در انتقال گاز، احتمال افزایش بیشتر تقاضا برای زغال سنگ و تداوم فشار بر بازارهای جهانی انرژی را بالا خواهد برد.
